Tomizm – mocne rozumienie korespondencyjnej teorii prawdy
Ingarden – prawda związana ze stanem rzeczy
Wittgenstein, Russell – korespondencja z faktem – trudno jednak mówić o czystych faktach; dokonujemy ujęć. Czy fakt jest czysty i znajduje się w świecie, czy może jednak jest w nim moment konstrukcji?

Pytanie o stan rzeczy: czy w dziedzinie rzeczywistości (mocna wersja klasycznej teorii prawdy) można bez problemów mówić o stanie rzeczy? Czy stan rzeczy może być konstytuowany przez stan rzeczy?
Prawda u Ingardena

Stanowiska: realizm, idealizm, antyrealizm.

Spór toczy się na gruncie semantycznym (rozstrzygalność zdań) oraz realistycznym (np. spór o istnienie świata)
Należy odróżnić realizm jako stanowisko Arystotelesa od realizmu jako stanowisko Platona.
Źródeł realizmu upatrujemy w filozofii antycznej.

Tomizm
Realizm metafizyczny głoszony jest dziś na gruncie filozofii tomistycznej. Tutaj pojęcie prawdy utożsamiamy z bytem, jest to prawda pojęta rzeczowo, substancjalnie.
Substancjalne pojęcie prawdy (utożsamione z bytem) – byt: jest nim to, co jest.

Przejście z podejścia realistycznego na semantyczny – opisujemy rzeczywistość w modelach. Aspekt epistemologiczny będzie jednak poruszany przy uzasadnianiu zdań – jakie mamy racje za przyjęciem jakiegoś zdania bądź jego odrzuceniem.
Putnam określił stanowisko realizmu metafizycznego przez trzy tezy:
1. świat istnieje niezależnie od podmiotu poznającego, istnieje świat rzeczy samych w sobie
2. istnieje jeden zupełny opis świata
3. prawdę przyjmujemy w sensie klasycznym i korespondencyjnym

Musimy odróżnić dyskusję realizm – idealizm.
Mamy:
1. Realizm metafizyczny – stanowisko, głoszące że istnieje byt niezależnie od podmiotu poznającego
2. Realizm epistemologiczny – byt (niezależny w swoim istnieniu) jest poznawalny, mamy do niego dostęp, dostęp do transcendentnego bytu.
Oraz
1. Idealizm immanentny – zakres poznania nie przekracza strumienia świadomości – poznajemy tylko przeżycia.
2. Idealizm transcendentalny – mamy zależność poznawanego bytu od świadomości.

Typ spostrzeżenia wartościowego w fenomenologii to wewnętrzne niezmysłowe. Dostarcza ono pewności (Pierwsza filozofia). Husserl osiągnął to metodą redukcji transcendentalnej.

Dzieła Husserla:
– 1901 – Badania logiczne
– 1907 – Pięć wykładów o pierwszej fenomenologii
– 1913 – Idee czystej fenomenologii
– 1924 – Ernsten philosophie
– 1931 – Medytacje kartezjańskie
– 1938 – Kryzys nauk europejskich

Percepcja.
Koniec XIX wieku był początkiem nurtu naturalistycznego i tendencji scjentystycznych. Presja aby uprawiać filozofię metodą nauk przyrodniczych była znacząca. Próbowano znaleźć obszar dla filozofii który nie jest podejmowany przez naukę – były to ludzkie przeżycia.

Proces poznawczy jest procesem informacyjnym (w ujęciu kognitywistycznym) – gromadzi i przetwarza informacje. Najpierw docierają sygnały świetlne w przypadku wzroku, następnie przechodzi impuls nerwowy.
Dla percepcji istotny jest czas – niektóre bodźce nie mogą zostać dostrzeżone ze względu na zbyt krótki czas wystąpienia (A. Treisman – badania nad percepcją ze względu na czas, R. Efron – rola czasu w percepcji)

Naukowców interesuje głównie mechanizm percepcji. Percepcja jest to zdolność systemu poznawczego do ujmowania i rozpoznawania przedmiotów zewnętrznych wraz z ich własnościami.
System poznawczy traktowany jest jako układ fizyczny który pełni funkcję poznawczą. Naszą funkcją poznawczą jest zdolność do myślenia, komunikowania się itp. Systemy poznawcze nie koniecznie są ograniczone do ludzkich systemów poznawczych, możemy mówić także o sztucznej inteligencji.

Przedmioty poznajemy dzięki temu, że zachodzi relacja przyczynowa między nimi a podmiotem poznającym

Searle

Searle twierdzi, że nie ma żadnych danych zmysłowych – jest to koncepcja prezentacjonistyczna. Widzimy przedmiot, ale nie mamy reprezentacji w sensie przedmiotowym. Od przedmiotu do podmiotu mamy relacje przyczynową (kauzalną). To umysł ma zdolność percepcji. Tutaj Brentano i Twardowski zwracali uwagę na intencjonalność.

G.E Moore - rozpoczyna nurt filozofii analitycznej. Zrodziła się ona z analiz języka potocznego.
Pytania które się do tego przyczyniły:
– Jak z wrażeń, doznań budować obraz świata? (pytanie epistemologiczne)
– Jak nasze wewnętrzne wrażenia są związane ze światem zewnętrznym? (pytanie o transcendentnym charakterze)
– Jak znaleźć drogę do tego, co istnieje niezależnie od nas?

Mamy dwa stanowiska negatywnie odnoszące się do poznania ostatecznego, obiektywnego:
– sceptycyzm
– solipsyzm (zagrożenie dla idealizmu, np. Husserla)