Tadeusz Pawłowski „O wadliwościach języka i o definicji jako środku ich usuwania



Język, narzędzie międzyludzkiej komunikacji, podobnie jak lekarstwo posiada w swym działaniu pewne własności zarazem pożyteczne i szkodliwe.
1. Rozróżnienie pojęciowe
a) Zakres nazwy – zbiór przedmiotów przez tę nazwę oznaczonych
b) Treść nazwy – zespół cech wyróżniających desygnaty spośród innych
c) Nazwy równozakresowe – różne nazwy posiadające ten sam zakres.
d) Nazwy równoznaczne – różne nazwy posiadające tą samą treść.
2. Wieloznaczność wyrażeń prostych.
a) Wyrażenie jest w danym języku wieloznaczne jeżeli posiada ono w tym języku więcej niż jedno znaczenie.
b) W celu uniknięcia nieporozumień i błędów jakie mogą powstać w związku używaniem tego samego terminu w różnych znaczeniach, w wyniku analizy, poszczególnym, zbliżonym znaczeniom przyporządkowuje się często odrębne terminy. Socjologowie w celu sprecyzowania wypowiedzi w miejsce terminu „zbiorowość” używają odmiennych terminów no. „zbiegowisko”, „tłum”, „masa” lub „publiczność zebrana”.
3. Wieloznaczność wyrażeń złożonych.
a) Wieloznaczność zdania może być spowodowana przez występujące w tym zdaniu proste wyrażenia wieloznaczne.
b) Powodem wieloznaczności wyrażeń złożonych może być również ich wadliwa składnia, błąd nazywany amfibolią.
c) Innym rodzajem niedopowiedzeń, prowadzących do wieloznaczności wyrażeń złożonych jest brak relatywizacji do osoby lub celu.
4. Okazjonalność – odmiana wieloznaczności.
a) Zaletą wyrażeń okazjonalnych jest możliwość skrócenia i uproszczenia procesu komunikowania się, co czyni go bardziej ekonomicznym.
b) Ekonomiczność wyrażeń okazjonalnych w nazwie potocznej i w języku nauki stanowi jedną z istotnych właściwości tych języków.
5. Metajęzykowa i wewnątrzjęzykowa funkcja wyrażeń.
a) Metajęzyk zawiera nazwy wyrażeń języka przedmiotowego i opisuje go.
b) Niektóre stypy antynomii semantycznych próbuje się rozwiązać za pomocą metajęzykowej i wewnątrzjęzykowej funkcji wyrażeń.
6. Błędy i nieporozumienia powstające na tle wieloznaczności.
a) Ekwiwokacja – błąd w rozumowaniu polegający na parokrotnym użyciu jakiegoś wyrażenia w kilku różnych znaczeniach.
b) Nieostrożne posługiwanie się wyrażeniami wieloznacznymi może przeistoczyć dyskusję jako spór rzeczowy w spór czysto słowny (bezproduktywny
i marnujący czas)
7. Nieostrość.
a) Nieostrość odnosi się do przedmiotów lub zjawisk empirycznych
b) Nieostrość jest przyczyną nierozstrzygalności twierdzeń.
Narzędziem pomocnym w analizie, walce z wieloznacznościami oraz zaostrzaniu pojęć jest definicja.


Theme port sponsored by Duplika Web Hosting.
Strona główna Back To Top