Kazimierz Jodkowski „Jak powstają teorie naukowe ?”



1. Jeżeli cała wartościowa wiedza pochodzi z doświadczenia, to także
z doświadczenia musi pochodzić wiedza ogólna, prawa naukowe i teorie. Jak to możliwe skoro obserwacje i eksperymenty mają charakter jednostkowy? Najpowszechniejszą odpowiedzią empirystów jest odwołanie się do indukcji, to znaczy do takiego sposobu rozumowania, w którym z jednostkowych przesłanek dochodzimy do ogólnego wniosku. Wnioskowanie indukcyjne jest jednak zawodne.
2. Indukcyjny wniosek jest tym pewniejszy, im więcej pojedynczych przypadków spotkaliśmy i im bardziej zróżnicowane były warunki obserwacji.
3. Fakt, iż zasada indukcji nie może być logicznie uprawomocniona, nie podważa możliwości formułowania ogólnych teorii naukowych na drodze indukcyjnej, postępowanie takie jest jednak logicznie nieprawomocne.
4. Indukcjoniści twierdzą, że teorie naukowe wywodzą się z obserwacji. Najpierw uczeni zbierają dostatecznie dużo faktów a potem uogólniają je do postaci praw naukowych kształtujących teorię naukową.
5. W teorii naukowej obok terminów odnoszących się do obserwowalnych przedmiotów i ich własności, występują terminy teoretycznie oznaczające przedmioty nieobserwowalne. Większość uczonych uważa, że przedmioty teoretyczne istnieją realnie – taką postawę nazywamy realizmem,
w przeciwieństwie do instrumentalizmu traktującego, iż takich przedmiotów nie ma, są tylko użytecznymi fikcjami.
6. Teorie naukowe w przeciwieństwie do obserwacji i eksperymentów mają charakter uniwersalny. Mówią o tym co faktycznie się obserwuje oraz co można było lub będzie można zaobserwować.
7. Czasami teorie naukowe wykluczają bardzo wiele możliwych obserwacji dlatego ze względów logicznych należy uznać, że teorie nie wywodzą się ze zbioru przyszłych obserwacji. Według indukcjonistów nowe teorie są uogólnieniem nowych faktów.
8. Heliocentryczna teoria Mikołaja Kopernika wskazuje nam, iż pozaempiryczne czynniki mogą decydująco wpływać na pojawienie się teorii naukowych. Mogą też wpłynąć na ich odrzucenie lub przyjęcie.
9. Uczeni zakładają, że przyroda jest względnie prosta i nie trzeba się silić na nadmiernie złożone hipotezy. Dlatego spośród różnych hipotez wybierają najprostszą. Do bardziej złożonych odwołują się dopiero gdy te najprostsze zawodzą.
10. Doświadczenie może nie odgrywać większej roli przy powstawaniu teorii, ale musi być decydującym kryterium przy akceptowaniu jej jako naukowej. Aby teoria była naukowa musi coś orzekać o przyszłym doświadczeniu, musi przewidywać fakty empiryczne. Teorią nieprzewidującą takich faktów powszechnie nazywa się metafizyką i odmawia jej miana naukowości.


Theme port sponsored by Duplika Web Hosting.
Strona główna Back To Top