1. Teoria jest działalnością umysłową. Jest to proces rozwijania idei pozwalających badaczom wyjaśnić, dlaczego muszą zajść określone zdarzenia. Podstawowymi elementami teorii są: pojęcia, zmienne, twierdzenia i formy teoretyczne.
2. Pojęcia teorii oznaczają lub wskazują zjawiska, w trakcie tego wyizolowują właściwości świata, które w danym kontekście są istotne. Pojęcia użyteczne
w budowaniu teorii mają szczególną właściwość: usiłują przekazać jednakowy sens wszystkim, którzy je stosują.
3. Kluczowym elementem w budowie teorii są pojęcia abstrakcyjne. Uogólniają one poszczególne zdarzenia i sytuacje oznaczając wspólne właściwości podobnych zdarzeń i sytuacji. Tym specyficznym pojęciom musi towarzyszy szereg twierdzeń znanych pod nazwą definicji operacyjnych, będących zespołem przepisów proceduralnych wskazujących badaczom, w jaki sposób wyróżniać w świecie realnym zjawiska oznaczone przez pojęcia abstrakcyjne. Reasumując trzeba odnotować, iż pojęcia są elementami składowymi teorii. Te z kolei zbudowane są za pomocą systemów definicji.
4. W procesie budowy teorii można wyróżnić dwa typy pojęć: (1) te, które po prostu nazywają zjawiska i (2) te, które odnoszą się do zjawisk różniących się co do stopnia występowania pewnej cechy. Pojęcia teorii naukowej powinny wskazywać zmienne cechy świata. Albowiem zrozumienie rzeczywistości wymaga by badacze mieli świadomość jak zmiany w jednym zjawisku powiązane są ze zmianami
w innym.
5. Pojęcia są wzajemnie powiązane za sobą za pomocą twierdzeń teoretycznych. Ostatecznym celem badacza jest zrozumienie w jaki sposób zjawiska lub zdarzenia są od siebie zależne. Dokonać tego można za pomocą definicji operacyjnych.
6. W procesie budowania teorii nie ma trudniejszego zadania niż systematyczne zorganizowanie twierdzeń. Jeżeli nie są uporządkowane nie można ich efektywnie sprawdzić i każde z nich musi być sprawdzane niezależnie. Natomiast gdy są zorganizowane zbadanie kilku kluczowych twierdzeń, może rzucić światło na wiarygodność innych.
7. Istnieją dwie główne metody twierdzeń teoretycznych: aksjomatyczna i forma procesów poznawczych. Rezultatem ścisłego stosowania się do reguły budowania aksjomatycznej formy teorii jest katalog wzajemnie powiązanych twierdzeń. Natomiast forma procesów przyczynowych opisuje wpływ jednej zmiennej na drugą, bez ściśle hierarchicznego porządku twierdzeń.
8. To co wyróżnia twierdzenia teoretyczne w nauce, to możliwość ich sklasyfikowania. Teoria, która ze swej istoty nie może być obalona jest bezużyteczna.
9. Większość z tego co nazywamy teorią socjologiczną stanowi raczej werbalną „wizję społeczeństwa” niż rygorystycznie zbudowany zespół twierdzeń teoretycznych zorganizowanych w logiczną, spójną formę.