Historiografia jako jedna z nauk społecznych jest w bardzo wysokim stopniu narzędziem walki i oddziaływania politycznego i ideologicznego.
1. Historiografia XIX i XX wieku stawiała sobie za cel przede wszystkim podkreślanie wartości i zasług własnego narodu w przeciwieństwie do innych, gloryfikowanie jego przeszłości.
2. Historiografia opierająca się na materializmie historycznym uznaje naród jako formacje społeczną, której rola w rozwoju ludzkości jest olbrzymia, stanowi formację wytworzoną historycznie. Podstawowym kryterium oceny wszelkiego rodzaju stosunków społecznych jest to, czy służą one rozwojowi sił wytwórczych, czy go hamują.
3. Historiografia feudalizmu i kapitalizmu interesowała się prawie wyłącznie klasami panującymi, natomiast marksistowska zwraca uwagę na masy pracujące, ponieważ to one stanowią większość społeczeństwa i one wytwarzają dobra materialne.
4. Celem historiografii tak jak każdej nauki jest dostrzeżenie jak największej liczby prawidłowości i ustalenie twierdzeń możliwie jak najbardziej ogólnych, mimo że stwarzają one możliwości pominięcia faktów szczegółowych.
5. Poglądy, w sensie twierdzeń innych niż bezsporne ustalenia faktów, stanowią istotną część twórczości historiograficznej.
6. Wielokrotnie formułowano wniosek, że każda epoka musi pisać historię od nowa, ponieważ inny jest punkt widzenia i z innym kwestionariuszem pytań zwraca się ona do źródeł. Nie wydaje się jednak by dotychczasowe dzieje historiografii w pełni potwierdzały ten pogląd.
7. Elementy kształtujące obraz Polski w historiografii niemieckiej:
a) Wielu uczonych polskich i niemieckich uważało, że najlepszą służbą dla innego narodu jest ustalenie prawdy, choćby to ustalenie wydawało się przejściowo niekorzystne
b) Sformułowanie przez Heinricha von Sybela pojęcie Drang nach Osten (parcie na wschód) było niejako usprawiedliwieniem udziału Prus w rozbiorach. Uznano to działanie za rzekomo naturalne i przypisywano Niemcom misję niesienia cywilizacji w tym kierunku.
c) Na tym tle trzeba zrozumieć szok jakim stało się państwo polskie w 1918 roku. Niemcy uznawali to za nieporozumienie, że to nowe państwo jest chyba zjawiskiem „sezonowym”.
d) Dla przeciętnego Niemca, który sądził, że Polska znajdowała się dotychczas tylko pod zaborem rosyjskim, były niezrozumiałe roszczenia wobec Wielkopolski (ziem uważanych bezspornie za niemieckie).
e) Stopniowość odradzanie się Polski i jej przesuwanie się na zachód dowodzi, że nie było to dziełem przypadku, lecz prawidłowością. Cofnięcie się niemczyzny na pozycje pierwotne ma swoje odpowiedniki na całym świecie.