Jan Szczepański „Nauka i życie codzienne”



1. Autor omawia wzajemny stosunek nauki i życia codziennego. Aby rozpatrzyć tę kwestię, najpierw definiuje oba pojęcia:
a) życie codzienne – powszedniość, rutynowo wykonywane czynności, które nie bywają przedmiotem refleksji
b) nauka – spójny system pojęć i teorii, wyrażających określone dziedziny wiedzy; proces budowania wiedzy; instytucje tym procesem kierujące; ludzie biorący w nim udział.
Istotne pole, na jakim nauka może przeniknąć do życia jednostek i społeczeństw, to system szkolnictwa podstawowego i zawodowego.
Najczęściej jednak wiedza naukowa wpływa na ludzi według schematu: wiedza naukowa – zastosowania techniczne w gospodarce – skutki ekonomiczne – skutki społeczne i kulturowe. Końcowym etapem tego łańcucha jest wpływ nauki (bezpośredni lub pośredni) na światopoglądy.
2. Autor wyodrębnia rodzaje wiedzy użytkowanej w życiu codziennym:
a) wiedza naukowa
b) wiedza potoczna (dotyczy głównie relacji międzyludzkich; jest przyjmowana bezkrytycznie).
c) wiedza praktyczna (bardzo ściśle powiązana z codziennym życiem).
d) wiedza zdroworozsądkowa (zbiór uogólnień wynikających z wiedzy potocznej
i praktycznej).
3. Dokonawszy tego rozróżnienia, autor dochodzi do wniosku, że wiedza naukowa realizuje się w codzienności głównie pośrednio, będąc obecna we wszystkim,
z czym się stykamy, ale już nie formie czysto naukowej, lecz spaczona
i przekształcona w wiedzę potoczną. W większości „życiowych” sytuacji wiedza czysto naukowa okazuje się bezużyteczna.
4. Wynika to ze stosunkowo krótkiej historii nauki oraz faktu, że od zarania dziejów wiedza potoczna i praktyczna były podstawą postępowania ludzi. Często stając przed problemem, stwierdzamy bezużyteczność wiedzy naukowej i niemożność odwołania się do niej. Wtedy pozostaje nam intuicja (która jest przez naukę ignorowana).
5. Inny aspekt zagadnienia to rola nauki w codziennym tworzeniu cywilizacji, która objawia się głównie przez przenikanie wyników badań naukowych do życia codziennego w celu zaspakajania potrzeb. Taki proces odbywa się na następującej drodze:
 uczony, prowadzący badania, kierujący się własnymi potrzebami
 przełożenie wyników badań naukowych na język techniki w danym celu
 zastosowanie techniki, np. do produkcji
 dotarcie wyników badań naukowych, w postaci produktów, do konsumentów
Na każdym z tych etapów nauka wpływa na życie ludzi. Zasadniczą kwestią jest ocena tego wpływu. Poglądy kształtują się różnie: od skrajnej euforii do przekonania, że nauka prowadzi ludzkość do zagłady.


Theme port sponsored by Duplika Web Hosting.
Strona główna Back To Top