W nieco inny sposób przebiegała reformacja na Wyspach Brytyjskich. Władcy angielscy, Henryk VIII i Elżbieta I nie mogą być porównywani z wielkimi reformatorami szesnastowiecznymi, bowiem ich dzieło religijne inspirowane było głównie chęcią podporządkowania życia Kościoła interesom państwa, natomiast mniejszą wagę przywiązywali do zagadnień teologicznych. Urzeczywistnienie ich planów było możliwe, ponieważ już wcześniej papiestwo było w Anglii traktowane z dużą rezerwą, a tamtejszy Kościół przyzwyczajony był do pewnej autonomii.

Pomimo swego wyraźnie niemieckiego charakteru, luteranizm znalazł wyznawców również poza granicami Rzeszy. Występował on tam pod dwoma postaciami - jako wyznanie pewnych grup społecznych czy narodowych albo też jako religia panująca, wprowadzona przez władców dla celów politycznych. Ta druga forma znalazła swoje zastosowanie w państwach skandynawskich. W Szwecji, po zerwaniu unii kalmarskiej z Danią i wyborze na króla Gustawa I Wazy, pojawiła się konieczność budowy od podstaw nowej monarchii.

Reformacja jako zjawisko społeczne o charakterze religijnym miała daleko sięgające korzenie, wiązała się ściśle z warunkami społecznymi, politycznymi i ideologicznymi, jakie panowały w Europie w pierwszej połowie XVI w. Ideowo reformacja była poprzedzona przez liczne herezje średniowieczne, na czele z wiklefizmem i husytyzmem.

W ramach funkcjonującego Polskiego Państwa Podziemnego powstała specjalna komórka pomocy Żydom o kryptonimie „Żegota”, której zadaniem było wspomaganie Żydów. Obok tak bohaterskich czynów zdarzały się jednak i przypadki zgoła odwrotne. Funkcjonowali konfidenci gestapo, wydający Niemcom kryjówki Żydów znajdujących się po „aryjskiej stronie”. Tzw. szmalcownicy i zwykli szantażyści okradali Starozakonnych, niejednokrotnie donosząc o nich później władzom okupacyjnym.

Fakt prawnych gwarancji udzielonych Żydom przez władze nie oznaczał, że mogli się czuć oni w Polsce pełnoprawnymi obywatelami. Nadal pokutowały stare zwyczaje wyniesione z okresu zaborów, kiedy to eliminowano Żydów z życia społecznego. Do głosu dochodziły gdzieniegdzie także silne tendencje antyżydowskie wyrastające z gruntu tradycyjnego antysemityzmu katolickiego, gospodarczego, a nierzadko nawet faszystowsko-nacjonalistycznego. Już w okresie formowania się państwowości niepodległej Polski doszło do dwu pogromów we Lwowie w 1918 r.

Judaizm jest narodową religią Żydów i jej wyznawcą może być tylko ten, kto urodził się z matki Żydówki. Jest to jednocześnie zespół norm i postaw etycznych wynikających z tradycji, obyczajów i religii. Żydzi są, od czasu wojen z Imperium Rzymskim i ich wygnania z Palestyny, narodem rozproszonym po całym świecie. Wobec braku centrum politycznego jedynym czynnikiem integrującym Żydów jako naród stała się odtąd ich religia – judaizm.

17 lipca odbyły się w Paryżu kolejne rokowania grupy „2+4”, podczas których uzgodniono pięć zasad w kwestii definitywnego charakteru granicy Niemiec:
1. Zjednoczone Niemcy będą obejmować terytoria Republiki Federalnej Niemiec, Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Berlina.
2. Zjednoczone Niemcy oraz Rzeczpospolita Polska potwierdzają istniejącą między nimi granicę w traktacie obowiązującym w świetle prawa międzynarodowego.
3. Zjednoczone Niemcy nie mają żadnych roszczeń terytorialnych wobec innych państw.

Spośród czterech mocarstw jedynie Stany Zjednoczone zaangażowały się na rzecz planu, krytykując jednak brak uznania nienaruszalności granic. Rząd brytyjski zajął stanowisko wyczekujące, natomiast Francja i ZSRR próbowały hamować poczynania Kohla. Wszyscy żądali gwarancji aktualnych granic i bezpieczeństwa Europy. Opozycja ta nie miała jednak istotnego znaczenia wobec słabnącej pozycji ZSRR w świecie i stanowiska USA.