Andrzej Zybertowicz „Przemoc i poznanie” (fragment 28-37)



1. Gry kategorialne jako metoda badawcza.
a) Sposobem przeorganizowania dominujących dotychczas koncepcji poznania może być przemieszczenie kategorialne: wprowadzenie do rdzenia danej problematyki pojęć umieszczonych dotąd gdzieś na marginesie rozważań.
b) Autor przemieszcza pojęcie „przemocy” w taki sposób by uzyskało rangę jednej
z podstawowych metafor organizujących analizę.
c) „Przemoc” występuje czasami w roli nadużywanej metafory, rozciąganej być może poza granice zdrowego rozsądku. Ten niewątpliwy fakt kulturowy wiąże się
z wpływem terminu „przemoc” na ludzką wyobraźnię (budzi intensywne skojarzenia, sięga głęboko w podświadomość).
d) Znaczenie kategorii przemocy ma wyłonić się wraz z tokiem dyskursu. Autor przyznaje racje Ernestowi Gellnerowi, iż „Nie zawsze możemy wybierać nasze pojęcia i często to one posiadają pewną władzę nad nami”. To „realne” życie przesądza znaczenie słów.
e) Pojęcia języka potocznego zazwyczaj nie są owocem świadomych zabiegów definiujących: uchwytny, intersubiektywnie komunikowalny sens uzyskują dzięki ich praktycznej obróbce w licznych aktach kooperacji/komunikacj.
f) Rzeczywistość jest miękka i poddaje się rozmaitym uporządkowaniom pojęciowym. Trzeba jednak zauważyć, że nie wszystkie zasady porządkujące świat naszych doświadczeń są równoprawne, tak samo wartościowe i płodne poznawczo.
g) W celu zbadania na ile rozszerzone rozumienie kategorii przemocy jest owocne dla socjologii wiedzy (według niektórych osób) konieczne jest sprecyzowanie definicji pojęcia przemocy.
2. Przeciw definiowaniu
a) Autor przytoczył słowa Karla Poppera, który twierdzi iż „jasność jest intelektualnie ważna, ponieważ bez niej krytyczna dyskusja jest niemożliwa” dodaje jednak, że „nigdy nie powinniśmy starać się być bardziej dokładni lub precyzyjni niż wynika to z wymogów problemu, jaki jest przed nami”.
b) Cytowany również Robert Merton zauważa: „Przedwczesne naleganie na precyzję może wyjałowić pomysłowe hipotezy. Może prowadzić do przeformułowania problemu w celu umożliwienia pomiaru, niekiedy z takim skutkiem, że uzyskane dane nie mają związku z pierwotnym problemem”.
c) Wyjściowe bardziej ogólnikowe zarysowanie pewnych problemów może być wyrazem świadomej ostrożności badawczej, próbą uniknięcia zbyt pochopnych przesądzeń na temat badanej rzeczywistości.
3. Definiowanie i moralność.
a) Nie można trzymać się ściśle reguł rozpoznawania sensu pojęć poprzez konteksty ich zastosowań, gdyż w ten sposób będziemy peryferyzować pewne składowe kultury, ograniczając ich zasięg.
b) Definicje przemocy często są formułowane by usprawiedliwiać jedną formę przemocy i potępiać inną.


Theme port sponsored by Duplika Web Hosting.
Strona główna Back To Top