1. Na gruncie konstruktywizmu ani świat (przedmiot), ani jednostka ludzka (podmiot), ani język nie są traktowane jako uniwersalne i obiektywne dane, niezależne od kultury i historii.
2. Historyczna geneza jednostki, wyłonienie się jej poczucia odrębności
i indywidualności nie nastąpiło w efekcie instytucjonalizacji takiego przedsięwzięcia jak nauka, ale społeczne ugruntowanie relacji jednostka naprzeciw świata w znacznej mierze nastąpiło właśnie dzięki nauce.
3. Kulturowe wytwarzanie jednostki stanowiło zarówno jedną z przesłanek nauki, jak i jej konsekwencji.
4. Jedną z istotnych okoliczności wyłonienia się nauki było historyczne wytworzenie się jednostki jako „Ja”.
5. Zdaniem Roberta Eliasa przemiana obyczajów zmieniła ludzką naturę.
6. Autor przytacza szereg myśli Piotra Sztompki między innymi fakt zmienności charakteru podmiotowości jako kategorii i zjawiska dziejowego.
7. Warte podkreślenia są przytoczone słowa Sztompki, iż „uniwersalne doświadczenie ludzkie to przeciwstawienie autonomii i przymusu”.
8. Według Maxa Wartofsky’ego metody dochodzenia do wiedzy nie są po prostu różnymi sposobami, w ramach których funkcjonuje umysł; konstytuują tę normatywną kategorię świadomości refleksyjnej, którą nazywamy wiedzą.
9. Właściwości umysłu, jego możliwości są tworzone (lub współtworzone) społecznie. Niektóre właściwości umysłu pochodne są wobec kultury, w jakiej funkcjonują jednostki.
10. Być może pewne kulturowo uformowane i przyswojone przez jednostki kategorie zmieniają pracę (lub sposób pracy) ich umysłów.
11. Postmodernizmowi zawdzięczamy dostrzeżenie, iż sukces koncepcji naukowych nie zależy tylko – a może nawet przede wszystkim – od ich zgodności z tzw faktami, lecz też od szczęśliwej ręki badacza w doborze metafor zastosowanych do przedstawienia fragmentu świata.
12. Warunki kulturowe wyznaczają sposób, w jaki umysł postrzega sam siebie. Postrzeganie zależy między innymi od zasobu kategorii (metafor), jakie kultura oferuje umysłowi. Mają one wpływ na konstytuowanie poczucia odrębności jednostki od świata, większego lub mniejszego dystansu wobec niego. Może być także tak, że metafory którymi żyje umysł będą wykluczały oddzielenie się od świata.
13. Natura pewnych rodzin pojęć wywiera wpływ na „logikę” funkcjonowania umysłu. Od rodzaju „wdrukowanych” w umysł metafor, może zależeć to, które z obszarów rozmaitych możliwości umysłu są aktualizowane, które peryferyzowane, a które unicestwiane.
14. Pismo umocniło specyficzny status ontologiczny fikcji, umocniło społeczną
i jednostkowo-psychiczną rolę języka jako osobnej realności.
Andrzej Zybertowicz „Przemoc i poznanie” – fragment „Narodziny jednostki: Historia kultury jako historia umysłu”
admin, wt., 03/11/2008 - 09:32
Published in
- Zaloguj się lub zarejestruj by odpowiadać
