[‘post-‘ wobec pewnych wartości sprzeciw, ale innych kontynuacja; nowokrytycyzm – realistyczna wykładnia Kanta, w opozycji do subiektywno-idealistycznego neokantyzmu]
Adam Mahrburg (1855-1913), nie wykłada, bo nie ma gdzie; negatywny stosunek do metafizyki (system mniemań dotyczących przeżyć niedoświadczalnych), pod koniec życia dopuszcza metafizykę jako krytykę języka naukowego, ale nie należy ona do systemu naukowego lecz tylko do rzeczywistości kulturowej; f. redukowana do epistemologii
Marian Massonius (1862-1945), współredagował PF; pedagog i filozof, wykładowca w Wilnie; nauka bada fakty, też wartości traktujemy jako fakty; f. winna być naukowa, f. nie ma monopolu naprawdę; tłumacz Schopenhauera; Szkice estetyczne, Racjonalizm w teorii poznania Kanta
Józefa Kodisowa (1865-1940), związana z drugim pozytywizmem (Mach, Avenarius [drugi syn najmłodszej siostry Wagnera]); empiriokrytycyzm – punkt wyjścia doświadczenie, trzeba je oczyścić z wtrąceń, założeń; psycholog – poznanie to element dostosowania się człowieka do świata biologicznego
Władysław Heinrich (1869-1957), uczeń Avenariusa, UJ, filozofia poznania to podstawa naukowa dyscyplin (?), doświadczenie/interpretacja; pluralizm teorii naukowych ale nauka jedna; badanie naukowe nie może wyjść poza bezpośrednie dane, możemy twierdzić tylko to co da się skonfrontować ze światem; wielość ograniczonych obrazów świata; wpływ na Chwistka

Władysław Biegański (1857-1917), Logika medycyny, Etyka ogólna, Traktat o poznaniu i prawdzie, Myśli i aforyzmy o etyce lekarskiej [inni filozofujący lekarz: Julian Aleksandrowicz, Tadeusz Kielanowski (inicjator telefonu zaufania), Jerzy Szczeklik – źródłem poznania potrzeba orientacji w otoczeniu, celem poznania przewidywanie), prewidyzm – nastawienie na przewidywanie przyszłości, a nie na odkrywanie zastanej. Stawiał celowość ponad przyczynowość