Antoni Złotnicki – 1875 – 1924, publikował w Przeglądzie Tygodniowym, polemizował z odrzuceniem scjentyzmu charakterystycznym dla końca wieku, lecz początkowo krytykował pozytywizm za uczynienie z człowieka zdeterminowanej prawami maszyny, zubożenie świata z metafizyki – człowiek nie jest tylko bytem fizycznym lub społecznym, lecz także egzystencją jednostkową, osamotnioną w pozytywizmie. Był jednym z pierwszych współpracowników Przeglądu Filozoficznego.
Pesymizm XIX wieku – kategorie przyczynowości upraszczają świat, deformują go, pozbawiają barw, życia, spontaniczności. Naukowości wymyka się dobro, piękno, szczęście. Życie zostało wybarwione. Podważa Złotnicki optymizm pozytywizmu jakoby nauka była panaceum na wszystko. Wkrótce jednak otrząsa się z pesymizmu
Człowiek, istota jego i przyszłość -główne jego dzieło
W późniejszym okresie dostrzega w pozytywy scjentyzmu: racjonalizm, trzeźwość i naukowość. Przeciwstawia go fali irracjonalizmu, modzie na neobuddyzm i praktykom okultystycznym (Fala pesymizmu). Ferment światopoglądowy upatruje w walce uczucia z rozumem – racjonalności z „zbuntowanymi popędami mistycznymi”. Walczy z modą na tajemniczość, cudowność, niezmienność. Polemizuje Złotnicki z filozofią pesymizmu Schopenhauera, Hartmanna, Bansena. Może pesymizm doprowadzić do bierności i apatii w społeczeństwie - „Pieśni życia nam trzeba, a nie pieśni śmierci”. Odrzuca Złotnicki metafizykę, jako spekulację nienaukową, pozbawioną walorów naukowopoznawczych. Zdecydowanie przeciwstawia się konstruowaniu metafizyki naukowej. Romantyzm w filozofii – polemika z Henrykiem Struve – zwolennikiem unaukowienia metafizyki.
Złotnicki był redukcjonistą – za główny instrument poznania uznawał analizę, nakierowujemy się na części całości aby potem przeprowadzić syntezę.
Nauka jest ważnym elementem życia człowieka, lecz są także inne obszary twórczości - „Drzewo wiadomości nie jest jeszcze drzewem życia”.
Filozofia powinna uzupełniać częściową wiedzę naukową – nie jest to więc nauka nauk, ani autonomiczna nauka, ani też synteza nauk szczegółowych.
Na bazie życia intelektualnego i uczuciowego rodzą się ideały sprawiedliwości, prawdy, dobra i piękna – nurt neokantowski (F.A. Lange). Świat ideału wznosi człowieka ponad prozę rzeczywistości. Ideały stymulują przemianę rzeczywistości i stwarzają poczucie odrębności wobec świata materialnego.
Wartość etyczną sprowadza do wartości społecznej – poza społeczeństwem nie ma dobra ani zła. Był optymistą – Przyszłość człowieka.