[tendencje antyromantyczne, idee społeczno-polityczne np. praca u podstaw, scjentyzm – opierać się na przyrodoznawstwie; nauka idolem epoki, zasady obiektywizmu, fenomenalizmu, minimalizmu poznawczego; pojawiają się nowe nauki: historia krytyczna (obiektywizacja dziejów), nauki społeczne (negacja metafizyki, można to badać, też tu determinizm), historia przedstawiana deterministycznie i ewolucjonistycznie (wieczne, niezmienne prawa); porządek tkwi w świecie, nauka go tylko odkrywa i wyjaśnia; przypadek to tyle co subiektywna granica wiedzy; dysharmonia (np. w społeczeństwie) to zjawisko patologiczne; wiara w możliwość kształtowania przyszłości (dzięki wiedzy); optymistyczna wizja świata i człowieka – ład, możliwość ujęcia w racjonalne ramy, kształtowania przyszłości; wolność właśnie stąd, że świat uporządkowany; nawiązania do Herberta Spencera, ewolucjonizm – obraz świata redukowalny do form przyrodniczych, słabi giną nie tylko w przyrodzie, ale i w społeczeństwie; idea postępu (bezkonfliktowo lub przez walkę); stopnie poznania: wiedza, nauka, filozofia; zasługi dla idei tolerancji, uznanie praw jednostek (Mill); zmiany też w etyce – ku naukowej]