[nowa interpretacja dogmatów Trójcy Św. oraz nawy sposób patrzenia na społeczeństwo]
Piotr Giezek z Goniądza
Grzegorz Paweł z Brzezin (1525-1591; trydeizm, najwyżej Bóg Ojciec, obniżenie rangi Chrystusa [człowiek, dopiero po śmierci podniesiony do rangi Boga] tj. też Kościoła; dusza ludzka ożywiana podczas Sądu; na świecie nieusuwalne zło – postawa separacji; etycznie program bardzo dogmatyczny – do Kazania na Górze, na morzu zła tworzyć wyspy dobra; społeczeństwo dobrowolną wspólnotą, demokratyczną, umoralnioną; przeciwstawienie ST/NT)
Szymon Budny (1530-1593; działacz obozu antytrynitarskiego na Litwie; przekład NT – w nowym duchu; odmawia Chrystusowi boskiej natury; bronił praw szlachty ariańskiej do urzędów, majątków, poddanych; karać za występki i czynnie odpierać napaść, lojalność wobec władzy – O urzędzie miecza używającym)
Marcin Czechowic (1532-1613; Chrystus ideałem – naśladować [zaprzeć się siebie]; radykalna etyka – ascetyzm, posłuszeństwo, perfekcjonizm, pewien heroizm, spokój; pesymizm – nieusuwalne zło w świecie, winniśmy je dzielnie znosić, eliminować jedynie wewnętrzne; zakaz pełnienia pewnych urzędów np. używających miecza; rezonans społeczny; konieczność reform w sferze politycznej, zniesienie poddaństwa chłopów, wyrzeczenia się majątków, a także równość stanów i zakaz prowadzenia wojen; nie uznawał dogmatu Świętej Trójcy, podwójnej natury Chrystusa i chrztu dzieci, Rozmowy Chrystyjańskie – polemiki arianistów z katolikami i innymi sektami religijnymi)