Marcin Polak (XIII w, dominikanin, Kroniki cesarzy i papieży, o sprawiedliwości)
Wincenty Kadłubek – Kroniki, dzieło narratywne ale nie pozbawione treści filozoficznych, sprawiedliwość pojmowana po platońsku, związek między sprawiedliwością i miłosierdziem, miłość do ojczyzny, dobro powszechne, władca powinien odznaczać się życzliwością
Witelo (XIII w, Perspektywa, Filozofia przyrody, Naturalne doznania duszy, O pierwotnej przyczynie pokuty w ludziach i o naturze demonów, o bycie po neoplatońsku i teoria poznania po optycznemu – wymieszanie ontologii i etyki platońskiej z arystotelesową psychologią, teorią intelektu i antropologią) hierarchia bytu jest tożsama z hierarchią dobra, człowiek składa się z wyżej położonej duszy i niższego w hierarchii ciała, grzechem jest zwrócenie się ku ciału. Dusza ma trzy władze: wegetatywną, zmysłową i umysłową. Demony są zniszczalne i rozmnażają się, lecz przeważa w nich powietrze (w ludziach ziemia i woda) więc mają większe zdolności intelektualne (Inteligencja przekazuje wiedzę i dobro Boga bytom niższym). Witelon podąża drogą rozumu, odrzucają te tezy teologiczne które nie zgadzają się z jego przesłankami. Perspetywa obficie korzysta z Geometrii Euklidesa,
Mateusz z Krakowa (1330-1410; scholastyk augustyńsko-platoński; zna Ockhama; inicjator odnowienia UK, sprowadza wykładowców z Pragi; orędownik reformacji Kościoła – ewangeliczne ubóstwo, odebrać władzę; nominalizm – zainteresowanie konkretnym człowiekiem, praktyczna orientacja teologii). Był teologiem-moralistą. Rozumowe wytłumaczenie działań Bożych – ubrana w dialog teodycea – Opatrzność jako racjonalna i sprawiedliwa. Zawiera następujące siedem ksiąg:
Bóg stworzył tylko to co dobre, nie stworzył natomiast niczego, co byłoby złe samo w sobie
Dlaczego zatem zło zostało dopuszczone przez boga?
Dlaczego dopuściwszy zło, bóg karze tych, co je popełniają skoro mogą oni zło popełniać tylko za przyzwoleniem bożym, a unikać go tylko z bożą pomocą?
Dlaczego Bóg za zło wymierza kary?
Dlaczego dokonuje odrzucenia stworzeń rozumnych?
Dlaczego stworzył rzeczy które są pokusą do grzechu?
Dlaczego potrzebna była naprawa człowieka?
Jest to dialog między ojcem i synem. Stworzenie pomaga objawić się bogu, jego dobroci, dlatego lepiej ze jest, niż że byłaby nicość. Kara wieczna nie jest najgorsza, najgorsze jest nieistnienie. W błądzeniu, grzeszności lepiej widać dobroć bożą.
O praktykach kurii rzymskiej – o nadużyciach w kościele, podnosi problem kościoła jako społeczności i instytucji, problem symonii w wysokich hierarchiach kościelnych – pożądanie dóbr doczesnych i władzy świeckiej. Jest w tym zgodny z późniejszymi koncyliarystami krakowskimi i husytami, lecz rozpatruje zarzuty tylko na płaszczyźnie moralnej, nie domaga się zmian. Papież nie jest nieomylny i nieskłonny do grzechu. W Praktykach chodzi przede wszystkim o możliwość karania papieża za grzech symonii.
