Stanowisko przeciwne Chomsky’emu, ale tez inne niż skinnerowskie proponują Edward Sapir i Lee Whorf. Wskazują relatywizm językowy. Sapir (1884-1939) to antropolog kulturowy, przedstawiciel strukturalizmu w językoznawstwie, ‘Kultura, język, osobowość’. Whorf (1897-1941) uczeń Sapira, hobbistycznie badał języki Indian amerykańskich (plemię Hopi), pokazał na materiale empirycznym, że Sapir miał rację; ‘Język, myśl, rzeczywistość’.
Teza: język determinuje nasz sposób widzenia świata. Ta teza aprioryzmu językowego pojawiła się już wcześniej w filozofii niemieckiej w formie czysto filozoficznej, nie oparta na badaniach antropologicznych – u Herbera (1744-1803) i Humbolta (1767-1835). Herber – kult mowy, ta umiejętność wyróżnia człowieka; mowa odgrywa rolę w powstawaniu kultury i narodów, każdy naród kształtuje własny światopogląd pod wpływem języka jakim się posługuje; język określa sposób widzenia świata (determinizm językowy). Podkreślenie różnic między narodami i kulturami – skoro języki są różne, ludzie żyją w różnych uniwersach. Humbolt – język to emanacja ducha narodu, wyraz określonego poglądu na świat; mentalność, kultura narodu wiążą się z językiem; język kształtuje kulturę oraz odrębność narodu.
Relatywizm językowy – sposób widzenia świata uzależniony jest od języka, którym się posługujemy; język apriorycznie określa nasze widzenie świata.
Sapir i Whorf odnoszą się do badań antropologicznych, porównują język Hopi i angielski. W tym duchu prowadzono później badania, zaczęto pod tym kątem interpretować np. fakt, że Eskimosi mają kilkanaście nazw śniegu.
Sapir – Whorf: język jest aktywny, determinuje, określa. Tak interpretujemy rzeczywistość jak pozwala nam język, język determinuje jaka rzeczywistość jest nam dana. Ludzie żyją w odmiennych światach jeśli posługują się odmiennymi językami.
Whorf: w językach europejskich czas uprzestrzeniony, to coś obiektywnego (taki mamy sposób postrzegania czasu). W języku Hopi czas jest wtedy, gdy coś się dzieje. My rozróżniamy pory roku w sposób formalny. U Hopi lato jest gdy jest gorąco, a nie gdy jest czas na lato. My zamieniamy czas w rzecz. Sapir: nasz język jest skłonny do uprzedmiotowienia czasu.
Zarzut po adresem Whorfa: jeśli się głosi nieporównywalność języków, to jak można je porównywać? Jak ktoś porozumiewający się językiem angielskim może zrozumieć świat Hopi?
Relatywizm językowy jest standardowym przykładem relatywizmu w filozofii, trudny do odparcia.