John Austin (1911-1960) profesor w Oxfordzie, pyta jak czynić rzeczy słowami.
Teza: mówiąc czynimy coś, dokonujemy ustanowienia pewnych relacji społecznych. Jak to się dzieje? Wychodzimy od podziału aktów mowy na performatywy oraz konstatacje (stwierdzenia). Jak je rozróżnić? Jeżeli wyrażenie daje się poprzedzić słowem ‘niniejszym’ i nie traci sensu to jest to performatyw, Np.: [niniejszym] Osądzam, że za pół godziny opuszczamy port. – performatyw; Jest późno – konstatacja. W pewnym momencie poddaje to krytyce – i konstatacje mogą spełniać funkcję performatywu, stwierdzając coś mogą jednocześnie coś czynić w sensie społecznym. W każdej konstatacji de facto kryje się element performatywny. Stwierdzenie czegoś jest próbą wywołania pewnej reakcji.
Nowy podział – lokucje, illokucje i perlokucje. Lokucje – akty mowy gdzie dominuje element stwierdzania. Illokucje – dominuje element performatywny (zobowiązują, skłaniają, proszą, wywołują). Perlokucje – akty mowy nadbudowane nad illokucjami (ostrzegając nakazuję; prosząc ostrzegam). Są akty mowy gdzie wszystkie trzy powyższe elementy – wszystko zależy od kontekstu; np. Pali się (stwierdzenie, ostrzeżenie, zachęta do ucieczki).
Akty mowy powinniśmy klasyfikować jako fortunne bądź niefortunne – akt jest szczęśliwy, gdy udaję się przy jego pomocy dokonać tego, co się zamierzało; akt musi się wtedy stosować do milcząco respektowanych reguł działania. Dotyczy to szczególnie aktów mowy instytucjonalnie związanych np. chrzest. Akt jest nieszczęśliwy, gdy nie odnosi zamierzonego skutku np. gdy ślubu udziela ktoś nie będący kapłanem; rozpoznajemy to przez porównanie z działaniem. Warunki (nie)fortunności mogą się zmieniać Nie stosuję się tu kategorii prawda/fałsz.
Konsekwencje podejścia Austina – eliminacja rozróżnienia na wyrażenia normatywne i opisowe; nie ma faktów bez wartości; stwierdzenia łączą się z intencją dokonania czegoś. Podział na konstatacje i performatywy nie ma sensu – nie da się oddzielić stwierdzenia od działania. Znaczenie zależy od kontekstu, kontekst je kształtuje. Podstawowa funkcja języka to koordynacja ludzkich działań – podobieństwo z późnym Wittgensteinem, jednak Austin doszedł do tych wniosków niezależnie. Obaj ukonstytuowali nową tradycję myślenia o języku – język jako narzędzie działania. Zwracali uwagę na język potoczny.