Właściwym zadaniem „Krytyki” jest nie tyle problem statusu i sposobu poznawania przedmiotowości, ile problem wiedzy – czyli absolutnej całości wszystkich poznawanych przedmiotów. Wiedza ta musi być uniwersalna, konieczna i powszechnie ważna. Istotna w tym wypadku jest nie relacja przedmiotowo-podmiotowa lecz relacja wiedza-świat tj. jak to się dzieje, że teoretyczny system sądów poznawczych odnosi się do całości rzeczywistości.
Wiedza to struktura systemowa nałożona na całość wszelkich doświadczeń, to system całości poznania.
Warunki możliwości wiedzy: istnienie konkretnych, poszczególnych aktów poznawczych. Nie jest to jednak suma takich poznań. Wiedza musi być absolutnie uniwersalna, nieprzypadkowa i obejmować wszystkie doświadczenia.
Absolutna całość doświadczenia przestaje jednak być czymś danym w sposób doświadczalny – nie można jej ująć w sposób intelektualny. Zatem skoro całości tej nie może ująć nasz dyskursywny intelekt, to musi ją ująć czysty rozum – nie jest on w przeciwieństwie do intelektu „przywiązany” do konkretnego przedmiotu empirycznego, zakres jego stosowalności nie obejmuje zmysłowości, doświadczenia lecz ogranicza się do sfery pojęciowości. Zatem tym, co nadaje formę całości i jedności ogółowi możliwych poznań, czyli tym, co konstytuuje wiedzę jako taką, jest „idea”, a dokładnie „idea świata”.
„Idea świata” to pewne czyste, aprioryczne i transcendentalne pojęcia rozumowe.
Idea – pojęcie rozumowe, któremu dokładnie odpowiadający przedmiot nie może być dany w zmysłach. Czyste pojęcia rozumowe są ideami transcendentalnymi – przekraczają granice wszelkiego doświadczenia, w którym żaden przedmiot nie może im dorównać. Idea sprawia, że poznanie istnieje wewnątrz jednej całości.
Idea świata – jest obiektem myślowym, nie istnieje żaden jej realny odpowiednik, jest pojęciem, myślową formą jaką rozum musi z koniecznością nałożyć na intelektualne poznania, aby stały się systematyczną jednością wiedzy. Stanowi gotowy projekt rozumowy, który poszczególne poznania mogą tylko wypełniać nie wnosząc jednak nic istotnego do owego planu wiedzy. Mogą się tylko do niego dostosować. Projekt ten jest transcendentalny i rozumowy – nie tylko niezależny od doświadczenia ale uzależniający je od siebie. Konkretne poznania spełniają a priori założenia idei świata, nie mogą do niej nie przystawać, bo wówczas nie byłyby elementy wiedzy czymś prawdziwym.
Tylko to, co da się pod ideę subsumować stanowi materiał wiedzy i jest prawdziwe.
Po takim nałożeniu transcendentalnego pojęcia rozumowego na konkretne poznania przestają one być czymś tylko intelektualno-zmysłowym i uzyskują sens czegoś także rozumowego, zostają powiązane siecią apriorycznych praw i zasad.
Przedmiotowym korelatem wiedzy może być tylko świat, gdyż oznacza on absolutną całość ogółu istniejących rzeczy. Absolutnej całości przedmiotowości nigdy nie można doświadczyć. Wiedza więc nie jest wiedzą o rzeczach, lecz o ich empirycznie nieosiągalnej absolutnej całości: wiedza-o-świecie. Przedmiot wiedzy różni się więc od przedmiotu poznania.
Świat rozumowy czyli idea świata jest pewnym intersubiektywnym sposobem rozumienia absolutnej całości wszelkich możliwych rzeczy. Jest ontologiczną całością rzeczy jako zjawisk. Aby wiedza była możliwa, aby była przedmiotowo ważna musi zostać skonstruowany odpowiadający tej wiedzy świat. Rozum konstytuując ideę świata jako formę wiedzy, musi też konsekwentnie korelatywny wobec niej obiekt – świat.
Transcendentalne pojęcie rozumowe jest pierwotnie pewnym planem wiedzy, który jednak potem zostaje przypisany także światu i uzyskuje znaczenie formy „światowości” oraz projektu całości realności empirycznej.
Idea jest projektem świata i projekcją transcendentalnego rozumu na ogół przedmiotowości; jest tym, co dopiero świat umożliwia. Idea wyznacza jedność, którą rozum nakazuje przyrodzie, bez tej idei przyroda jest luźną mnogością rzeczy. Idea ta wyznacza uniwersalną przyczynowość przyrody, obejmując swym oddziaływaniem wszystkie bez wyjątku możliwe rzeczy – nakłada na nie siatkę przyczynową, dzięki której każda rzecz pozostaje w obrębie jedności możliwego doświadczenia z każdą inną rzeczą w związku przyczynowym. Jest ona aprioryczna.
Światem staje się ten ogół fenomenalnych przedmiotów dopiero przez ufundowanie go na pewnej „transcendentalnej podstawie” czyli idei świata. Świat jest dany – jako świat – tylko i wyłącznie w idei i skończony podmiot ludzki nie może dysponować żadnym innym jego ujęciem.
Idee służą do pojmowania – za pomocą idei świata pojmuje się świat. Pojmowanie (wyrażone w pojęciu) jest jedynym możliwym dla skończonego rozumu sposobem odnoszenia się do całości rzeczywistości. Projekt i plan całości świata jest zadany przez naturę samego rozumu. Idea świata ma znaczenie i pewną przedmiotową ważność tylko wtedy, gdy pozostaje w związku z różnorodnością zjawisk. Światem staje się dopiero połączenie apriorycznego i transcendentalnego rozumienia świata (idei) z szeregiem konstytutywnych przedmiotów. Świat jest nam dany tylko w rozumieniu i przez rozumienie.
Idea świata jest także ostatecznym kryterium istnienia. Współokreśla i współkonstytuuje Byt poszczególnych przedmiotów. Aby rzecz mogła obiektywnie istnieć musi spełniać dwa podstawowe warunki: (a) z poziomu intelektu – musi być ustawiona na podstawie przedmiotu transcendentalnego jako przedmiot empiryczny przedstawiony Ja transcendentalnemu, (b) z poziomu rozumu – musi być wpisana w absolutny horyzont świata, musi być obecna wewnątrz rozumowego projektu całości przedmiotowości, musi zajmować pozycję wobec podmiotowości wewnątrz transcendentalnego horyzontu świata zaprojektowanego w idei
Idea rozstrzyga, co istnieje obiektywnie – obiektywność sprowadza się do pozostawania w powszechnym związku rzeczywistości. Być to być wpisanym i objętym rozumowym pojęciem świata.
Przedmiot egzystuje wyłącznie w świecie – świat jest tylko w pojęciu – zatem czyste, rozumowe pojęcie jest najpierwotniejszym warunkiem Bytu rzeczy. Byt to zaprojektowanie bezwzględnej totalności tego, co istnieje. Pojęcie (idea) wyprzedza logicznie Byt – istnienie rzeczy zakłada już pojęcie świata.