G.E Moore - rozpoczyna nurt filozofii analitycznej. Zrodziła się ona z analiz języka potocznego.
Pytania które się do tego przyczyniły:
– Jak z wrażeń, doznań budować obraz świata? (pytanie epistemologiczne)
– Jak nasze wewnętrzne wrażenia są związane ze światem zewnętrznym? (pytanie o transcendentnym charakterze)
– Jak znaleźć drogę do tego, co istnieje niezależnie od nas?

Mamy dwa stanowiska negatywnie odnoszące się do poznania ostatecznego, obiektywnego:
– sceptycyzm
– solipsyzm (zagrożenie dla idealizmu, np. Husserla)

G.E. Moore tworzył wspólnie z B. Russellem. Moore analizował język potoczny, podczas gdy u Russella nie wzbudzało to działanie zaufania, wolał on logikę. Russell uważał, że należy badać podstawy matematyki. Logika dla Russella miała być narzędziem filozofii.
U Moora mamy do czynienia z teorią percepcji opartą na danych zmysłowych, przedmiotów nie poznajemy bezpośrednio. Dzisiaj taka teoria percepcji jest krytykowana. Literatura:
– „The refundation on idealism”
– „The nature and reality objects of perception”

Moore zakładał, że przedmioty realne są spostrzegane („The status of sense data”). Do stwierdzenia istnienia danych zmysłowych doprowadziła go analiza zdań.

U Moora mamy następujące stwierdzenia:
– rzeczy materialne istnieją
– postrzegam własne ciało, doświadczam go
– postrzegam 'x' – wskazujemy na to, co postrzegamy

Zaimek wskazujący 'to' odnosi się do danej zmysłowej. Dana zmysłowa nie jest identyczna z rzeczą. Dana zmysłowa jest jakąś barwną plamą, posiadającą wielkość, kształt. Dana reprezentuje spostrzeganą rzecz. Przedmiot materialny jest poznawany poprzez dane zmysłowe, pośrednio. Dana zmysłowa stanowi ostateczny podmiot sądów spostrzeżeniowych, wypowiadanych jako rezultat mojego spostrzeżenia.
Moore wprowadza pojęcie danych zmysłowych przez analizę języka. Redukuje on zdania do zdań spostrzeżeniowych stosując dwie metody:
– lingwistyczną
– epistemologiczną

Dane zmysłowe mają pierwszeństwo epistemologiczne, bo przez nie poznajemy przedmiot.
Moore jest reprezentacjonistą.
Mamy obrazy zastępcze – przypomnienia; traktował to jako dowód na istnienie danych zmysłowych.
Od strony ontycznej dane zmysłowe są przedmiotami indywidualnymi. Dane zmysłowe wytwarzają pewną klasę zdarzeń mentalnych.
Mamy kilka rodzai wrażeń zmysłowych:
– zdarzenia w umyśle, na jawie
– doświadczenia nieświadome w umyśle, w snach
– halucynacje i złudne wrażenia zmysłowe
– doświadczenia, które nazywamy obrazami zastępczymi, np. wyobrażenia słuchowe zasłyszanej dawno melodii
– właściwe wrażenia zmysłowe – dane zmysłowe

Moore dane zmysłowe nazywał sensibiliami, były to np. plama, dźwięk, ból. Pojawił się jednak problem: czy istnieją one gdy nikt ich nie doświadcza? Moore twierdził, że istnieją one nawet wtedy gdy nikt ich nie doświadcza, lecz np. plama nie jest identyczna z tym co oznacza.

Między daną zmysłową a rzeczą zachodzi stosunek przyczynowy: rzecz wytwarza dane zmysłowe (sensibilia). Później odrzucił to stanowisko, i stwierdził, że dana zmysłowa jest objawem rzeczy. Problem mamy jednak następujący: czym jest rzecz?
Mamy dwa wyjaśnienia:
I. Rzecz jest materialna, istnieje w czasie i przestrzeni, jej istnienie jest niezależne od podmiotu poznającego – wczesne stanowisko Moore'a
II. Rzecz jest logiczną konstrukcją z danych zmysłowych – Russell i Moore – rok 1936

Problematyczna była dwuznacznośc znaczenia terminu dana zmysłowa, mylenie czystych danych zmysłowych z ich zorganizowanymi układami.

Zarzuty wobec Moore'a:
I. Opis tego co widzimy obejmuje znacznie więcej, niż to, co można powiedzieć w opisie Moore'a, widzimy więcej niż tylko plamę. Mamy więc nieadekwatne ujęcie percepcji przez daną zmysłową (Pułtawski: „Rzeczy i dane zmysłowe. Świat i spostrzeżenie u G.E Moore'a”)
II. Aby uzyskać opis danej zmysłowej, trzeba ją spostrzegać z specjalnym nastawieniem teoretycznym, więc dana zmysłowa nie jest pierwotna, jak chciał Moore. Widzimy przedmioty a nie plamy. Zatem dane zmysłowe byłyby rezultatem interpretacji a nie spostrzeżenia. Moore jednak protestował przeciwko pojęciu interpretacji.
III. Dane zmysłowe nie są wcale uzykane w zwykłym spostrzeżeniu zmysłowym.
IV. Niezadowalająca analiza spostrzeżenia – jest ono bardziej złożone niż zakładał Moore.
V. Nie ma zadowalającego sposobu , jak przechodzimy od danych zmysłowych do przedmiotu w których są objawiane. Nie widać jasno czym jest rzecz, jak dane zmysłowe łączą się ze sobą w konstrukcję logiczną (podmiot cech)

Moore odrzuca pojęcie podmiotu cech, gdyż uważa że jest to substancja, a Moore nie chce budować metafizyki (gdyż substancja jest 'pusta'). Pozostaje mu zdroworozsądkowe pojęcie rzeczy.
Moore popierał ontologię atomistyczną; fenomenologowie zarzucali mu, że prowadzi to do problemów stosunku danych do rzeczy. O atomiźmie świadczy pogląd Moore'a że zmiana rzeczy powoduje zmianę liczb ją opisujących.

Argumenty za istnieniem danych zmysłowych:
– Relatywność spostrzeżeń – ten sam przedmiot ukazuje się w tym samym czasie dwóm obserwatorom, z różnych perspektyw = w różny sposób. Jakości spostrzeżeniowe są różne, zatem to nie przedmiot fizyczny jest obiektem badań. Mamy zatem różnicę między rzeczą a wyglądem.
– Złudzenia zmysłowe – perspektywy, głębi barwy – obserwator wie, że przedmiot posiada inne własności niż spostrzegane (Ayer, Hirst twierdzili, że są to niepełne halucynacje, są one korygowalne)
– argument z halucynacji – nie ma możliwości korygowania doznań. Foster odróżnia jednak złudzenia od halucynacji. Halucynacją są błędy spostrzeżeniowe w których przedmiot nie jest fizyczny, podmiot traktuje to co dane w halucynacji jako rzeczywiste. Dla Fostera halucynacja to:
1. Brak przedmiotu fizycznego
2. Mimo, że spełniony jest punkt 1, to subiektywnie podmiot ma takie doświadczenie, jak gdyby przedmiot istniał, dostęp wewnętrzny
3. Halucynacja w rozumieniu Fostera występuje w czasie, gdy podmiot jest racjonalny i poznawczo czynny: wyklucza to sny i urojenia.

Argumenty za tym, że dane zmysłowe mogą występować w ten sam sposób zarówno w spostrzeżeniach iluzyjnych jak i w rzeczywistych (zarzuty wobec Moore'a) :
– Z braku różnicy jakościowej – nie ma różnicy między spostrzeżeniami mylnymi a rzeczywistymi; z punktu widzenia podmiotu, w spostrzeżeniu jest ten sam typ, pod względem ontycznym, tego co dane.
– Z ciągłości zmian – adekwatne i złudne tworzą ciąg zdarzeń, ciągłość jest zachowana, różnica jest w stopniu a nie jakości
– Z braku pewności – nie ma pewności, czy w jakimś pojedynczym akcie dana jest rzecz, czy tylko dana zmysłowa (Hirst).

Inne stanowiska traktujące o danych zmysłowych:
– Ch. Broad – zapoczątkował dyskusję nt. emergentyzmu
– fenomenalizm – odmiana realizmu krytycznego
– idealizm – dane zmysłowe są wytworem podmiotu
– stanowisko agnostycyzmu – nierozstrzygalność problemu

Przeciwnicy danych zmysłowych:
– Ryle
– Prichard
– Austin – stanowisko krytyczne, nie wszystko jest obiektywne – realizm krytyczny

Podsumowanie problemów danych zmysłowych:
– obiektywność spostrzeżeń, co ją gwarantuje, jak ją możemy sprawdzić (intersubiektywność komunikacyjna
– (x)