Podwaliny w Niemczech i Wielkiej Brytanii – Hume, Kant, Frege.
Gottlob Frege (1848-1925); wielki niemiecki logik; jeden z najsłynniejszych antypsychologistów (obok Husserla i Meinonga) – atak na psychologizm czyli przekonanie, że źródłem prawdziwej logiki jest dany stan psychiczny (Mill, Locke). Tu teza, że istniej obiektywny świat myśli samych, w którym my tylko partycypujemy; człowiek nie tworzy prawd lecz uchwytuje to, co jest dane, gotowe; nasze myśli ujmują myśli już istniejące (podobieństwo ze światem platońskich idei). W bardzo istotny sposób na rozwój filozofii analitycznej wpłynął jego tekst „Sens a znaczenie”. Sens to sprawa języka, znaczenie odnosi się do czegoś, co jest pozajęzykowe. Dla jednego znaczenia mogą istnieć różne sensy (np. gwiazda poranna/wieczorna). Do znaczenia dostęp mamy jedynie przez sens; nie jest ono do końca ustalone, bo dane jest przez różne sensy. Nie każde wyrażenie sensowne ma znaczenie (np. pegaz). Możemy skonstruować poprawne wyrażenie, ale nie odnoszące się do czegoś empirycznego. Język to coś oddzielnego od świata, może on powiedzieć znacznie więcej niż jest w świecie. My możemy zobaczyć jak język pasuje do świata. Mamy świat obiektywnych myśli. W zdaniach wyrażamy myśli (prawdziwe lub fałszywe); myśl to sens zdania. Jeśli sformułujemy w zdaniu myśl nieprawdziwą zdanie to będzie miało sens, ale nie będzie miało znaczenia. Myśl to królestwo niezależne od empirii; to coś niezmysłowego; coś co bytuje w pojmowanym po platońsku królestwie, jest sprawą logicznej wartości myśli. Myślenie to uchwycenie danych myśli i tego królestwa. Fakt to myśl, która jest prawdziwa. Koncepcja Fregego chce oddzielić język od świata; to próba oddzielenia tego, co możemy powiedzieć od tego, co jest. Kategorią rozstrzygającą jest tu odnoszenie się myśli do empirii.
George Edward Moore (1873-1958). Jest bezpośrednim autorem nurtu analizy języka potocznego. Chciał rozjaśnić język, rozsupłać jego błędy. Pojawia się koncepcja analizy – rozkładu tego co niejasne i złożone na coś prostszego; przekład wyrażeń trudnych na łatwe. Teza Moore’a: filozofowie sami nie wiedzą, co mówią, gdyż mówią za dużo i zbyt niejasno. Najpierw należy odpowiedzieć sobie co dany filozof mówi literalnie, a potem co ma na myśli (sprawdzić jaki sens przypisuje słowom, czy używa języka poprawnie). Ocena filozofów wypada tu dość negatywnie. Pojawia się problem – kto i na jakiej podstawie ustalać ma kategorie oceny. Filozofowie analityczni z umiłowaniem atakują dzieła Heidegera I Hegla; obrońcy twierdzą, że treści niejasne dla analityków dla autorów są zrozumiałe. Moore staje w obronie zdrowego rozsądku, z sukcesem przeciwstawia się panującemu nurtowi neoheglizmu (odwołanie do sfery ducha, negowanie realności świata, próba skierowania filozofii brytyjskiej na idealizm). Przeświadczenia zdrowego rozsądku to te, które są powszechnie obowiązujące, uznane za prawdziwe w danej wspólnocie; są tak oczywiste, że nie sposób ich obalić, nie wymagają dowodu, należy im wierzyć. Kryterium prawdziwości przekonań jest tu język potoczny (filozofii nie jest potrzebny żaden specyficzny język naukowy). To język potoczny należy badać i używać go, by wypowiedzi były zrozumiałe dla licznego grona. Tezy zdroworozsądkowe Moora (sprzeczne z idealizmem): istnieją rzeczy materialne niezależne od świadomości (świadomość ≠ przedmiot); czas jest czymś realnym, rzeczywistym, obiektywnym. W kwestii etyki – dobro pojęciem prostym, rozumianym intuicyjnie.
Bertrand Russell (1872-1970); nauczyciel Wittgensteina, myśliciel społeczny, działacz polityczny, pacyfista, zwolennik swobody seksualnej, wojujący ateista. Jego sława rozpoczęła się wraz z opublikowaniem jednego z największych dzieł logiki – „Principia mathematica”. Główne idee filozoficzne: zapoczątkował tradycję logistyczną (logika narzędziem badania języka); najważniejszą z nauk logika – filozofia winna się do niej dostosować; atomizm logiczny (przechwycony przez Wittgensteina).
Zgodnie z atomizmem logicznym istnieje izomorficzność między językiem a światem; można wydzielić elementarne fragmenty języka odzwierciedlające elementarne fragmenty rzeczywistości. Aby zrozumieć rzeczywistość musimy poznać język. Poprzez analizę języka pośrednio analizujemy rzeczywistość. Mamy dwa typy zdań prostych (atomowych): stwierdzające jakość pewnych przedmiotów (np. to jest białe) i stwierdzające relację między przedmiotami (np. to jest przed tym). Zdania te budują język tak jak atomy budują molekuły. Traktują o faktach (fakt = rzecz + jakość v relacja). Fakty są obiektywne. Pomiędzy zdaniami a faktami są myśli. Zdania wyrażają myśli. Relacja odpowiedniości między światem a językiem zapośredniczona jest przez myśl. Struktury faktów można wyprowadzić w pewien sposób ze struktur logicznych języka. Relacje powinny być poprawne logicznie zarówno między zdaniami jak i rzeczami. Świat i język muszą stosować się do reguł logiki. Logicznie poprawny język odzwierciedlałby logiczną strukturę świata. Jest to początek ścieżki logicznej w filozofii analitycznej (obok badań języka potocznego) – w tle pojawia się kult naukowości w filozofii. Obie ścieżki prezentują nastawienie realistyczne - język odzwierciedla świat i za jego pomocą możemy odkryć strukturę świata. Też nastawienie radykalnie antyreligijne. To powrót do realizmu i zdrowego rozsądku, zwrot ku tradycji oświeceniowej.